در روز سوم اکتبر، یکصد و سی و پنج میلیون برزیلی به پای صندوق های رای رفتند تا ۶۶۲ نفر از مسولان کشور از جمله رییس جمهور، ۲۷ فرماندار، ۸۱ سناتور و ۵۱۳ نماینده برای مجالس فدرال و منطقه ای را انتخاب کنند. شرکت در انتخابات برای تمامی شهروندان بالای هیجده سال – حتی برای آنها که مقیم خارج کشور و یا در سفر خارجی هستند اجباری است.

مبارزات انتخاباتی میان دیلما روسف مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری از حزب کارگران و رییس قبلی کابینه دولت لولا سیلوا در برابر خوزه سرا (حزب سوسیال دمکرات های برزیل) و مارینا سیلوا از حزب سبز صورت گرفت. مطابق با قانون اساسی، حضور پیاپی در پست ریاست جمهوری به دو دوره چهار ساله محدود می شود. کسب بیش از پنجاه در صد آرا شرط لازم برای برنده شدن است و در غیر این صورت رقابت به دور دوم کشیده خواهد شد؛ وضعیتی که در این دوره نیز اتفاق افتاد. روسف با کسب بیش از ۴۶٫۸ درصد آرا، با پیروزی فاصله بسیار اندکی داشت، در حالی که خوزه سرا توانسته بود تنها ۳۲٫۶ درصد آرا را کسب کند. سهم سیلوا ۱۹٫۳ در صد بود که در نوع خود یک پیروزی به شمار می آمد، چرا که این رقم، نشانگر بیشترین میزان موفقیت حزب سوم در طی بیست سال اخیر بود. حزب کارگر همچنین توانست موقعیت خود در سنا را از ۳۹ کرسی به ۵۱ کرسی افزایش دهد.

روسف فرزند دختر یک خانواده مهاجر بلغار است. اگر وی انتخاب شود، اولین رییس جمهور زن برزیل خواهد بود. او بیش از هشت سال در دولت لولا مشغول به کار بوده و در مبارزات تبلیغاتی اش از موفقیت سیاست های اقتصادی این دولت که به رشد هفت در صدی در سال ۲۰۱۰ منجر شد و در ۲۴ سال گذشته بی سابقه بوده سود جست. اما روسف هیچگاه به طور مداوم دارای پست دولتی نبوده است. در دهه هشتاد برای نبرد علیه دیکتاتوری نظامی برزیل به پارتیزان های مارکسیست پیوست و به خاطر فعالیت هایش به زندان افتاد و مورد شکنجه قرار گرفت. اخیرا به خاطر ایراد در غدد لنفاوی اش دچار مشکل شد اما قبل از آن که به عنوان نامزد مطلوب لولا در حزب کارگر معرفی شود، معالجه شد و بهبود یافت.

نظرسنجی های پیش از انتخابات در ابتدا نشان داد که روسف در دور اول پیروز خواهد شد؛ اما تنها چند روز پیش از انتخابات آرای پیش بینی شده از مقدار حد نصاب ریزش کرد. ظاهرا یک دلیل مشخص برای این ریزش وجود داشت. یک رسوایی اقتصادی بر ملا شد که در آن پنج مامور مالیات دست داشتند که دو نفرشان از اعضای حزب کارگر بودند. اتهام انها این بود که به طور غیر قانونی به پرونده ها و مدارک چند نفر از چهره های اپوزیسیون ازجمله دختر سرا دست یافته بودند. طرح این موضوع به همراه رشد آرای سیلوا از ۱۴ درصد به ۱۹ درصد باعث شد تا روسف با از دست دادن تنها سه در صد از آرا، بخت پیروز شدن قطعی در مرحله نخست را از دست بدهد. دور دوم انتخابات در روز ۳۱ اکتبر برگزار خواهد شد.

چند نکته در این دوره از انتخابات شایان ذکر تلقی می شوند. اول این که برزیل یک قدرت رو به رشد اقتصادی است که توانسته میان شکوفایی اقتصاد و لیبرالسیم دمکراتیک یک تعادل به وجود آورد. انتخابات این کشور عادلانه و آزاد و با مدیریت کافی بر شمرده می شود. دوم این که لولا برای تغییر قانون اساسی تلاش نکرد و آنچنان که مرسوم روسای جمهور دیگر در منطقه از جمله منم در آرژانتین، اوریبه در کلمبیا و چاوز در ونزوئلا است سعی نکرد دوره ای را بر دوره های قانونی ریاست جمهوری اش بیافزاید. سوم این که یک “قانون ضد شوخی” که به جای مانده از دوران دیکتاتوری ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۵ برزیل است تصریح می کند که به سخره گرفتن کاندیدا ها می تواند تا سقف ۱۱۵ هزار دلار آمریکا جریمه در پی داشته باشد و حتی به تعلیق پروانه انتشار رسانه مربوطه منجر شود. طبق قانون، نامزد ها و احزاب “نمی توانند از مونتاژ یا دستکاری و یا هر تمهید دیگری در صدا و تصویر برای تخفیف جایگاه نامزد ها، احزاب و یا ائتلاف های دیگر و به سخره گرفتن آنها بهره جویند”. اما این قانون فضای مجازی اینترنت را در بر نمی گیرد. چهارم این که در این مجموعه هشت انتخابات از ابزار های رای گیری الکترونیک استفاده شد. به کار گیری سیستم رای گیری الکترونیکی که از سال ۱۹۹۶ آغاز شده از یک سو در کل کشور گسترده شده و از سوی دیگر در رای گیری های خارج از کشور نیز به کار گرفته شده است و در این انتخابات، ۴۶۷۰۰۰ تای این ماشین های الکترونیک مورد استفاده قرار گرفته است. و بالاخره پنجم این که، قانون اجباری بودن انتخابات شامل کسانی که در زمان انتخابات به طور دائم یا موقت در خارج از کشور به سر می برند نیز می شود. به عنوان نمونه، ۶۴۰۰ برزیلی در کنسولگری برزیل در شهر های لوس انجلس و سانفرانسیسکو در کالیفرنیا در ایالات متحده برای شرکت در انتخابات مراجعه کردند. برای غایبان در انتخابات نیز جریمه هایی اعمال می شود که شامل ساکنان خارج از کشور هم می شود. کسانی که در انتخابات شرکت نکرده اند باید ظرف شصت روز دلایل خود را به مسولان مربوطه معرفی کنند، در غیر این صورت، با جریمه هایی از قبیل جریمه های نقدی، ابطال گذرنامه و محرومیت از اشتغال در مناصب دولتی روبرو خواهند شد.

اگر چه روز انتخابات با آرامش برگزار شد و هیچ مشکل مهمی از سوی ناظران انتخاباتی گزارش نشد، یا این وصف تقریبا چهارصد نفر به خاطر فعالیت های انتخاباتی غیر قانونی در حوالی مراکز رای گیری دستگیر شدند که ۲۶ نفر آنها نامزد انتخابات بوده اند. این حجم از دستگیری به ظاهر بیشتر از انتخابات شهرداری ها بود که طی آن ۱۸۶ نفر به خاطر جرم های مشابه بازداشت شدند. نتابج انتخابات به دلیل به کارگیری سیستم رای گیری و رده بندی الکترونیک، به سرعت و در مدت کوتاهی گزارش شد.

دور دوم انتخابات در روز ۳۱ اکتبر برگزار خواهد شد. رای دهندگان هوادار حزب سبز از دید برخی، در لحظه آخر به سمت نامزد هایی متمایل شد که توجه آنها ر ابیشتر جلب کند. و احتمالا سیلوا که نامزد انتخابات است از این وضعیت سود خواهد برد. اما در عین حال، محبوبیت فردی لولا و موفقیت های کشور در دوره او و انتقال آنها به روسف از دیدگاه بسیاری به معنای تضمین پیروزی وی در انتخابات تلقی می شود.

در روز ۳۱ اکتبر، دور دوم انتخابات ریاست جمهوری موضوع دیگری برایمطالعات ما خواهد بود.